کراتوز اکتینیک

تاریخ انتشار: 1401/09/22 خواندن 10 دقیقه eye

527

کراتوز اکتینیک (Actinic keratosis) یک لکه زبر و پوسته‌ مانند بر روی پوست است که پس از سال‌ها قرار گرفتن در معرض نور خورشید ایجاد می‌شود. اغلب در صورت، لب‌ها، گوش‌ها، ساعد، پوست سر، گردن یا پشت دست‌ها دیده می‌شود. کراتوز اکتینیک که به عنوان کراتوز خورشیدی (Solar keratosis) نیز شناخته می‌شود، به کندی رشد می‌کند و معمولاً برای اولین بار در افراد بالای 40 سال ظاهر می‌شود. می‌توان با به حداقل رساندن مجاورت در معرض نور خورشید و محافظت از پوست در برابر اشعه فرا بنفش (UV) خطر ابتلا به این بیماری پوستی را کاهش داد. در صورت عدم درمان، خطر تبدیل کراتوزهای اکتینیک به نوعی سرطان پوست به نام کارسینوم سلول سنگفرشی (Squamous cell carcinoma / SCC) حدود 5 تا 10 درصد است.

1- علل و فاکتورهای خطر

کراتوز اکتینیک در اثر قرار گرفتن مکرر یا شدید با اشعه ماوراء بنفش خورشید یا تخت‌های برنزه ایجاد می‌شود. هر کسی ممکن است به کراتوز اکتینیک مبتلا شود، اما برخی عوامل خطر ابتلا را افزایش می‌دهند:

داشتن موهای قرمز یا بلوند و چشمانی آبی یا روشن
سابقه قرار گرفتن زیاد در معرض نور خورشید یا آفتاب سوختگی
استعداد بروز کک و مک (Freckle) یا سوختن در هنگام مواجهه با نور خورشید
سن بیشتر از 40 سال
زندگی در یک مکان آفتابی
کار و فعالیت در فضای باز
ضعف سیستم ایمنی

2- علائم

کراتوزهای اکتینیک از نظر ظاهری متفاوت هستند. علائم و نشانه‌ها عبارتند از:

لکه پوستی زبر، خشک یا پوسته پوسته که معمولاً کمتر از 1 اینچ (2.5 سانتی‌متر) قطر دارد.
لکه‌ای صاف تا کمی برجسته در لایه بالایی پوست
در برخی موارد، یک سطح سخت و زگیل مانند (Wart like)
تنوع رنگی، از جمله صورتی، قرمز، یا قهوه‌ای
خارش، سوزش، خونریزی یا پوسته پوسته شدن
لکه‌ یا برجستگی‌های جدید در نواحی در معرض آفتاب مانند سر، گردن، دست‌ها و ساعد

3- عوارض

در صورت درمان زودهنگام، کراتوز اکتینیک را می‌توان از بین برد. در صورت عدم درمان، برخی از این لکه‌ها ممکن است به کارسینوم سلول سنگفرشی تبدیل شوند (نوعی سرطان که اگر به موقع تشخیص داده و درمان شود، معمولاً خطرناک نیست).

4- تشخیص

پزشک احتمالاً به سادگی با معاینه پوست تشخیص می‌دهد که آیا فرد کراتوز اکتینیک دارد یا خیر.
اگر شکی وجود داشته باشد، پزشک ممکن است آزمایش‌های دیگری مانند بیوپسی پوست (Skin biopsy) را انجام دهد. در طول بیوپسی پوست، پزشک نمونه کوچکی از پوست را جهت آنالیز در آزمایشگاه می‌گیرد. معمولاً، بیوپسی پس از تزریق بی‌حس کننده در مطب پزشک انجام می‌شود.
حتی پس از درمان کراتوز اکتینیک، پزشک ممکن است به فرد توصیه کند که حداقل سالی یک‌بار پوست خود را از نظر علائم سرطان پوست بررسی کند.

5- رویکردهای درمانی و مراقبتی

کراتوز اکتینیک گاهی اوقات خود به خود ناپدید می‌شود، اما ممکن است پس از قرار گرفتن در معرض آفتاب شدید عود کند. تشخیص اینکه کدام‌ یک کراتوزهای اکتینیک به سرطان پوست تبدیل می‌شوند دشوار است، بنابراین معمولاً برای احتیاط برداشته می‌شوند.
-داروها
اگر چندین کراتوز اکتینیک وجود دارد، پزشک ممکن است یک کرم یا ژل دارویی برای حذف آنها تجویز کند، مانند فلورواوراسیلFluorouracil) )، ایمیکیمود،(Imiquimod) ، اینگنول مبوتات Ingenol mebutate)) یا دیکلوفناک.(Diclofenac) این محصولات ممکن است برای چند هفته باعث قرمزی، پوسته پوسته شدن یا احساس سوزش شوند.
-جراحی و روش‌های دیگر
روش‌های زیادی برای حذف کراتوز اکتینیک استفاده می‌شود، از جمله:

انجماد (Freezing) یا کرایوتراپیCryotherapy) ).
اسکراپینگ (Scraping) یا (Curettage).
لیزر درمانی (Laser therapy).
درمان فوتودینامیک (Photodynamic therapy).

-برخی رویکردهای مراقبتی:
ایمنی در برابر آفتاب برای کمک به جلوگیری از ایجاد و عود لکه‌های کراتوز اکتینیک ضروری است. برخی اقدامات محافظت کننده از پوست در برابر نور خورشید:

محدودیت مواجهه با آفتاب. به خصوص از قرار گرفتن در معرض آفتاب بین ساعت 10 صبح تا 2 بعد از ظهر خودداری شود و همچنین اجتناب از مواجهه طولانی‌مدت با آفتابی که موجب آفتاب سوختگی یا برنزه شدن می‌گردد.
استفاده از کرم ضد آفتاب. قبل از گذراندن وقت در خارج از منزل، حتی در روزهای ابری، از یک ضد آفتاب قوی و مقاوم در برابر آب با فاکتور محافظت در برابر آفتاب (SPF / sun protection factor) حداقل 30 استفاده شود. استفاده از کرم ضد آفتاب برای تمام نواحی پوستی در معرض آفتاب و استفاده از بالم لب (Lip balm) دارای ضد آفتاب روی لب. حداقل 15 دقیقه قبل از بیرون رفتن از کرم ضد آفتاب استفاده شود و هر دو ساعت یکبار (یا بیشتر در صورت شنا یا تعریق) مجدداً استفاده شود. کرم ضد آفتاب برای نوزادان زیر 6 ماه توصیه نمی‌شود. در عوض، در صورت امکان آنها را از نور خورشید دور نگه داشته، یا با کلاه و لباس‌هایی که دست و پا را می‌پوشانند، محافظت شوند.

خودداری از برنزه کردن. قرار گرفتن در معرض اشعه ماوراء بنفش از یک تخت برنزه به همان اندازه‌ برنزه شدن با نور خورشید به پوست آسیب می‌رساند.
چک کردن منظم پوست و گزارش تغییرات به پزشک.